DEHB ve Dil Gelişimi Arasında Bir Bağlantı Var mı?
DEHB dil gelişimini nasıl etkiler? Dikkat eksikliği ile konuşma sorunları arasındaki ilişki ve destekleyici stratejiler.
DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) yalnızca dikkat ve davranış sorunlarıyla sınırlı değildir. Araştırmalar, DEHB tanılı çocukların önemli bir bölümünde dil işleme, anlatı dili ve sosyal iletişim alanlarında da güçlükler yaşandığını ortaya koymaktadır. Peki DEHB dil gelişimini gerçekten etkiler mi?
DEHB Nedir?
DEHB, dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileriyle tanımlanan nörogelişimsel bir bozukluktur. Okul çağı çocuklarının yaklaşık %5-7'sinde görülür. Beynin yürütücü işlevleri (planlama, inhibisyon, çalışma belleği) DEHB'de etkilenir ve bu durum dil kullanımıyla doğrudan ilişkilidir.
DEHB Dil Gelişimini Nasıl Etkiler?
- Anlatı dili güçlüğü: Bir olayı mantıklı sırayla anlatamama
- Çalışma belleği zayıflığı: Uzun cümleleri ve yönergeleri takip edememe
- Sözcük bulma güçlüğü: Doğru kelimeyi bulmakta gecikmeler
- Konuşma hızı tutarsızlığı
- Sıra alma güçlüğü: Sohbette konuşma sıralarını bekleyememe
- Konudan sapma: Konuşurken ilgisiz içeriklere geçme
DEHB ve Dil Bozukluğu Birlikte Görülür mü?
Evet. DEHB tanılı çocukların %35-50'sinde eş zamanlı dil güçlükleri bulunduğu tahmin edilmektedir. Bu nedenle DEHB değerlendirmesi sırasında dil becerileri de kapsamlı biçimde incelenmelidir.
DEHB'de Dil Güçlüklerinin Belirtileri
- Uzun yönergeleri anlama ve uygulama güçlüğü
- Konuşurken konudan kolayca sapma
- Aşırı konuşma ya da hiç konuşmama
- Kelimeleri bulamama, cümleleri yarım bırakma
- Sosyal iletişim kurallarına (nezaket, sıra alma) uymada güçlük
Evde Destekleyici Stratejiler
- Kısa ve tek adımlı yönergeler verin
- Göz teması sağlayın, adıyla seslenin
- Konuşma sıralarını görsel ya da oyunsal yollarla öğretin
- Çocuğun sözünü bitirmesine izin verin
- Yazılı veya görsel destekler kullanın
Profesyonel Destek
DEHB ve dil güçlüğü birlikte görüldüğünde hem psikiyatrist/psikolog hem de dil ve konuşma terapistiyle çalışmak en etkili yaklaşımdır. Diliva üzerinden bu alanda uzman terapistlere ulaşabilirsiniz.